ابو القاسم سلطانى
268
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تاريخچه و موارد مصرف آن : مراجعه شود به كد 1610 ظيان Clematis vitalba L . همين مجموعه . Code - 1609 ياسمين البر Clematis recta L . گياهى است پايا ، داراى ساقه راست ، پرزدار به ارتفاع تا يك متر از خانواده Ranunculaceae ، برگهاى فوقانى ، بزرگ ، متقابل ، چند قسمتى ، سبزرنگ ، برگهاى پائين كامل ، گل سفيد كرمى رنگ ، ميوه داراى كاكل ، دانهها قهوهاى تيره ، ريشه سفيدرنگ و فيبرى مىباشد . قسمت مورد استفاده سرشاخههاى گلدار مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه محتوى گلوكزيد ، ساپونين ، ماده تلخ و يك ماده سمى قرمزكننده پوست و مخاط به نام Protoanemonine مىباشد و به صورت تنتور در بثورات و زخمهاى چركين پوست ، التهاب غدد لنفاوى ، رماتيسم و عصاره آن در ناراحتيهاى مغزى ، واريس و سردرد مصرف مىشود . سابقا از آن در بيماريهاى تناسلى و نقرس استفاده درمانى به عمل مىآمده است . برگهاى تازه گياه در پوستهاى حساس مىتواند باعث اكزما گردد كه به سختى درمان مىشود . گياه بسيار سمى است ولى در اثر خشك شدن سميت آن كم مىشود . Code - 1610 ظيّان Clematis vitalba L . گياهى است بالارونده كه در مناطق معتدل در طول پرچينها و حاشيه جنگلها به وفور يافت مىشود . ساقههاى بلند و پيچيده آنكه از سال دوم چوبى مىشوند در شرايط مناسب از 20 متر نيز تجاوز مىنمايند . گياه در جنگلها چنان به دور درختان مجاور خود مىپيچد كه گاهى باعث خشك شدن آنها مىشود . برگها متقابل و مركب از 4 - 1 جفت برگچه با قاعده گرد و يا قلبى شكل ، گل سفيد با 4 كاسبرگ ، با بوى كم شبيه به بوى زعرور ، دانه منتهى به دنباله باريك و دراز و پوشيده از تار مىباشد . محل رويش گياه اروپا ، غرب آسيا و امريكاى شمالى مىباشد و در گيلان كاشته مىشود . تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى : گياه را به يونانى Clematis مىناميدهاند كه نام جنس نيز مىباشد . در طب سنتى تعدادى از انواع اين گياهان را كه داراى گل سفيد شبيه به ياسمين مىباشد ظيّان ناميدهاند كه از آن جمله Clematis Clematis flammulia L . , angustifola و گياه مورد بحث كه از نظر خواص درمانى تقريبا مشابه يكديگر مىباشند .